Ders planı · Ortaokul: Yapay zeka ve ödev

Plana genel bakış

• Süre: 40 dakika
• Seviye: Ortaokul 6–8. sınıf
• Teknoloji: Öğretmen bilgisayarı ve yansıtıcı (öğrenci cihazı gerekmez).
• Materyal: Grup başına bir çalışma kâğıdı (aynı soru, iki sütun: “Doğru”, “Şüpheli”).

Kazanımlar

1. Yapay zeka cevaplarının yanlış ya da eksik olabileceğini örneklerle gösterir.
2. Yardım almak ile ödevi kopyalamak arasındaki farkı açıklar.
3. Sorumlu kullanım için dört maddelik bir liste oluşturur.

Ders öncesi hazırlık (10 dk)

• Bir yapay zeka aracına, cevabı bildiğiniz ve küçük hata içerebilecek bir soru sorun (ör. bir tarihi olayın tarihi, bir bilimsel kavram). Cevabı kaydedin.
• Kendi hesabınızı kullanın; öğrenci kişisel bilgisi girilmeyecek.
• Okulunuzun yapay zeka ve ödev kurallarını gözden geçirin.

Ders akışı

1. Merak (5 dk).
   “Ödevinde yapay zekadan yardım alan oldu mu?” diye sorun. Yalnızca kalkan elleri sayın; isim sormayın, yargılamayın.
   Söyleyebileceğiniz: “Bugün yapay zekayı yasaklamıyoruz; ona nasıl bakacağımızı öğreniyoruz.”
2. Deney (15 dk).
   Hazırladığınız soruyu ve yapay zekanın cevabını yansıtın. Gruplar cevaptaki her cümleyi “Doğru / Şüpheli” sütununa yazar ve iki başka kaynakla (ders kitabı, güvenilir site) karşılaştırır.
   Amaç: Yapay zekanın emin bir tonla yanlış bilgi verebildiğini görmek.
3. Tartışma (10 dk).
   “Hangi kullanım yardımdır, hangisi kopyadır?” Örnekler: konuyu anlamak için açıklama istemek, ödevi komple yazdırmak, yazdığını kontrol ettirmek, cevabı kopyalayıp teslim etmek.
4. Kurallar (10 dk).
   Sınıf dört madde yazar. Örnek: 1) Önce kendim denerim. 2) Bilgiyi başka kaynaktan doğrularım. 3) Kişisel bilgimi yazmam. 4) Ne zaman, nasıl kullandığımı öğretmenime söylerim.

Tartışma soruları

• Yapay zekanın cevabı neden bu kadar emin bir dille yazılmış?
• Yanlış bilgi içeren bir ödev teslim edersek sorumlu kim olur?
• Hangisi daha kalıcıdır: bir sorunun cevabını almak mı, konuyu öğrenmek mi?

Farklılaştırma

• Destek gerekenler: Çalışma kâğıdına cümleleri önceden numaralayın.
• İleri düzey: Aynı soruyu iki farklı biçimde sorup cevapların nasıl değiştiğini karşılaştırsınlar.

Değerlendirme

• Grupların “Şüpheli” sütununda bulduğu cümle sayısı.
• Kural listesinin dört maddeyi de içermesi.

Olası durumlar ve ne yapmalı

• Öğrenci “zaten herkes kullanıyor” derse: Suçlamadan “Nasıl kullandığın önemli” diye yönlendirin.
• Cevap hiç hatasız çıkarsa: Hatasız olması normal olabilir; “Yine de doğrulamak neden önemli?” tartışmasına geçin.

Not

Öğrencilere araca kişisel bilgi yazmamaları gerektiğini hatırlatın. Mümkünse tahtadan, sizin hesabınızla yapın.

Uzatma etkinliği

Bir sonraki ödevde öğrenciler hangi kaynağı nasıl doğruladıklarını iki cümleyle belirtir.