Lise
5 dakika
2 mini soruDolandırıcılığın anatomisi
“Aciliyet, otorite, ödül ya da korku: Bunlardan biri seni acele ettiriyorsa dur.”
Tanış1
Dolandırıcılıkların çoğu teknik bir saldırıyla değil, duygularını ve karar verme hızını hedef alarak işler. Bunun için kullanılan üç klasik düğme vardır:
1) Aciliyet
“Hesabın 10 dakika içinde kapanacak!” Acele ettirildiğinde beynin düşünmeden, kısa yoldan karar verir.
2) Otorite
“Bankadan arıyorum.”, “Kargo şirketindenim.”, “Ben polisim.” Otoriter bir ses tonu, sorgulama isteğini azaltır.
3) Ödül ya da korku
“Çekilişi kazandın!” ya da “Hakkında ceza var!” Bu iki duygu da mantığın sesini kısar.
Hızlı savunma
- Dur ve 10 saniye nefes al.
- Kanalı değiştir: Aramayı kapat, kurumu kendi resmî numarasından ara.
- Hiçbir kurum senden acilen şifre, kod ya da para istemez.
Dene2
Bir SMS: “Paketiniz gümrükte bekliyor. 1 saat içinde ödeme yapmazsanız iade edilecek.” Mesajda bir bağlantı var.
En belirgin ipucu hangisi?
“1 saat” süre baskısı klasik aciliyet düğmesidir. Bağlantıya değil, kargo şirketinin kendi uygulamasına bak.
Arayan kişi kendini savcı olarak tanıtıyor ve “Hakkınızda soruşturma var, hemen işlem yapmalısınız.” diyor.
Hangi düğmelere basılıyor?
Resmî kurumlar telefonda acil para ya da bilgi istemez. Aramayı kapat ve kurumu resmî kanaldan ara.
Uygula3
Bu hafta aldığın “acil” bir mesajı bul ve hangi düğmeye bastığını (aciliyet, otorite, ödül ya da korku) işaretle.
